L-karnitin yağ asitlerinin hücre içlerine taşınmasında temel bir rol oynar. Yağ asitleri hücre içerisine girdikten sonra enerjiye dönüştürülür. Bu nedenle karnitin, vücudun enerji tedarik etmesi ve yağ yakması açısından büyük bir öneme sahiptir. Sağlıklı bir bireyin günde yaklaşık 300 mg L-karnitine ihtiyacı vardır. Bu gereksinim, özel durumlarda (sportif faaliyet, hamilelik, hastalık) daha da artar. Yaşlanmayla birlikte de ihtiyaç yükselir.

Vücudumuz niasin, B6 vitamini, demir ve C vitamini gibi elementleri kullanarak az miktarda karnitin sentezleyebilir. Ancak büyük bir kısmının (yaklaşık %90) yiyecekler yoluyla vücuda alınması gereklidir.

Adının “karnitin” olması asli kaynağına dair bir ipucu verir. Ana kaynağı ettir (Latince: carnis). Bitkiler çok az karnitin içerir. Bu nedenle, vejetaryenlerin kanında genelde karnitin eksikliği görülür.

1990’lı yıllarda karnitin, diyet sektörü için büyük bir umut olmuştu: L-karnitin almak yağ yakımını hızlandırır mı?

L-karnitinin vücudumuzdaki işlevleri nelerdir?

      • Yağ asitlerini (enerji) hücre içlerine taşır;
      • Sporcularda vücudun toparlanma süresini kısaltır;
      • Hücrelerde detoks yapar, bağışıklık fonksiyonunu iyileştirir;
      • Glükoz metabolizmasını iyileştirir, dolayısıyla şeker hastalarına önerilir;
      • Lipid metabolizmasını düzenler ve kolesterol seviyeleri üzerinde olumlu etkiler oluşturabilir;
      • Hamilelik sırasında fetüsün ve emzirme döneminde yenidoğanın gelişimi için önemlidir;
      • Sperme enerji sağlar, erkek doğurganlığını artırır.
Yüksek L-karnitin miktarı sadece ette bulunur. Vücudun kendi karnitinini üretebilmesi için lisin, demir ve C vitamini gereklidir. Yüksek L-karnitin oranına sahip olan yiyecekler şunlardır:

  • Yengeç (9000 mg/kg)
  • Koyun Eti (2100 mg/kg)
  • Keçi Eti (1700 mg/kg)
  • Kuzu Eti (780 mg/kg)
  • Sığır Eti (700 mg/kg)
  • Domuz Eti (300 mg/kg)

Kümes hayvanlarında 1 kg’da sadece 80 mg bulunur. Bir litre süt yaklaşık 25 mg L-karnitin içerir. Bitki bazlı yiyeceklerdeki L-karnitin oranı ise kilogram başına 30 mg’dan azdır: (Pirinç 18 mg/kg, avokado 13 mg/kg, ekmek 8 mg/kg, patates 0,3 mg/kg).

Karnitin eksikliğinin nedenleri veya ihtiyacın arttığı dönemler şunlardır:

  • Hamilelik, emzirme
  • Vejetaryen beslenme
  • Demir veya C vitamini eksikliği
  • Yoğun sportif faaliyet
  • Yaş
  • Enfeksiyonlar, özellikle HIV
  • Hipotroidizm (tiroit yetmezliği)
  • Karaciğer veya böbrek fonksiyonlarında bozukluklar

Özellikle vejetaryenlerde demir seviyesi sık sık düşük çıkar, bunun da karnitin üretimi üzerinde olumsuz etkileri vardır.

Vücudun günde 100 mg – 300 mg’a ihtiyacı vardır. Besin takviyesi ilaçlarında önerilen günlük doz 500 mg ila 5000 mg arasında değişir.
Günde 5000 mg gibi yüksek dozlarda dahi, yan etki oluşması beklenmez. Nadiren de olsa sindirimle ilgili ufak tefek sorunlar oluşabilir.

L-karnitinin İşlevleri ve Faydaları

L-karnitin ile yağ metabolizması iyileştirilebilir mi?

Dayanıklılık ve KarnitinVücudumuzda yağ yakım süreci birçok unsura bağlı olan bir süreçtir. Yağ asitlerinin hücrelere aktarılmasının bir aracı olarak L-karnitin takviyesinin yağ yakımını basitleştirip basitleştirmeyeceği, mevcut L-karnitin miktarının bir sınırlayıcı faktör olup olmadığına bağlıdır.

1998 yılında yürütülen bir araştırmada katılımcıların karnitin takviyesi yoluyla yağ yakımını hızlandırabildikleri görülmüştür.

1 Daha güncel çalışmalarda ise yağ parçalayıcı enzimlerin miktarı veya hücre zarının geçirgenliği sık sık bir sınırlayıcı faktör olarak görülmüştür.

L-karnitin takviyesi, sadece vücutta sınırlı miktarda karnitinin bulunduğu vakalarda daha fazla yağ yakımına neden olabilir. Çok az egzersiz yapan kişilerde L-karnitin yağ yakımında muhtemelen bir artış sağlamayacaktır. Öte yandan, aktif bir yaşam tarzına sahip olan kişilerde karnitin alımı yağ metabolizmasını hızlandırabilir. 2

Sportif faaliyet sonrası vücudun daha kısa sürede toparlanması için L-karnitin

Karnitin toparlanma sürecini hızlandırırL-karnitin bir alıcı molekül olarak, aktive olmuş yağ asitlerini sitoplazmadan mitokondri zarına yönlendirmek için gereklidir. Yağ asitleri mitokondri içerisinde enerjiye dönüştürülür. Karnitinin laktik asiti de aktardığı ve dolayısıyla hücrelerin (mitokondri) güç jeneratörlerini asit zehirlenmesinden koruduğu tahmin edilmektedir.

Birçok çalışma, dayanıklılık aktivitelerinden sonra L-karnitin yoluyla toparlanma süresinin kısalabildiğini göstermiştir.

Ek olarak, ağırlık kaldırma gibi yoğun kas egzersizleri sonrasında kaslardaki hamlamanın L-karnitin alımıyla hafifletilebileceği de gözlemlenmiştir.

Sperm sağlığı için L-karnitin

Sperm ve karnitinKarnitin erkeklerde spermin hareket kabiliyetini artırabilir. Sperm için çok miktarda uzun zincirli yağ asitlerinden sağlanmış enerji gereklidir. Bu yağ asitlerinin enerjiye dönüştürülmeleri için karnitin aracılığıyla hücre içlerine getirilmeleri gerekir. Spermin enerji üretme kapasitesinde karnitinin bulunma durumu bir sınırlayıcı faktör olabilir.

Birkaç araştırmada tutarlı sonuçlar elde edilmiş ve oligospermiya (sperm sayısında düşüklük) veya astenozospermiya (menüdeki spermlerin hareket kabiliyetinin yetersiz olması) sorunu yaşayan erkeklerde sağlıklı, hareketli sperm sayısının L-karnitin alımıyla kayda değer ölçüde arttığı kanıtlanmıştır. Bu araştırmanın kalıtımcılarına üç ila altı ay boyunca L-karnitin verilmiştir. 3 4  5

Daha fazlası için burayı tıklayın!

Hamile kalma olasılığımı nasıl artırabilirim?

L-arjinine ek olarak diğer amino asitler, vitaminler ve antioksidanların hamilelik olasılığının artırılmasında oldukça olumlu etkileri vardır.
Daha fazlası için burayı tıklayın!

Hamilelik ve Emzirme

Karnitin ve HamilelikHamile veya emziren kadınların daha fazla L-karnitine ihtiyaçları vardır. Hamile kadınlarda, hamile olmayan kadınlarla karşılaştırıldığında, kanlarındaki karnitin seviyesinin genelde düşük olmasının nedeni budur.

Gerek göbek bağı kanı gerekse anne sütü yüksek L-karnitin konsantrasyonu içerir. Bu, erken çocukluk çağındaki gelişimde L-karnitinin önemini vurgulamaktadır. Hamilelik süresince L-karnitin takviyesi almak, bebeğin kilo almasını ve yenidoğanın gelişimini iyileştirebilir.

C vitamini ve demir karnitin sentezi için önemli olduğundan, vücuttaki karnitin seviyesi C vitamini ve demir takviyesiyle daha iyi bir seviyeye çıkartılabilir.

Karnitin kolesterolün düşürülmesine yardım edebilir

Karnitinin trigliserit metabolizması üzerinde olumlu etkilerinin olduğu gösterilmiştir. Çalışmalardan birinde 8 hafta boyunca günde 900 mg L-karnitin verilmiştir. Sonucunda kolesterol seviyelerinde kayda değer ölçüde düşüş görülmüştür. 6 Lipid metabolizması bozukluğu yaşayan hastalar üzerine yürütülen bir başka çalışmada, katılımcılara altı hafta boyunca günde 3000 mg L-karnitin verilmiş ve kolesterol değerlerinde iyileşme görülmüştür. 7 Kandaki trigliserit seviyeleri düşürülmüş ve toplam kolesterole karşı HDL kolesterolü seviyesinin oranı iyileştirilmiştir. 1982 yılında yapılan bir çalışmada ise L-karnitin takviyesi alan katılımcılarda daha düşük LDL kolesterolü seviyeleri kaydedilmiştir. HDL kolesterol (iyi kolesterol) seviyesi aynı kalmıştır. 8

Daha fazla bilgi almak için burayı tıklayın!

Kolesterolün düşürülmesine ne yardımcı olabilir?

Besleyici elementler olarak gerek karnitinin gerekse belirli vitamin ve minerallerin kötü kolesterol seviyelerinin düşürülmesindeki önemi büyüktür.
Daha fazla bilgi almak için burayı tıklayın!

Kan şekeri seviyelerinin düşürülmesi

Şekerli diyabet hastaları üzerine yürütülen bir çalışmada L-karnitin takviyesi şeker metabolizmasının düzenlenmesinde oldukça etkili olmuştur. İnsülin direnci azalmış ve kan şekeri daha iyi kullanılmaya başlanmıştır. 9 Diyabet hastalarında görülen tipik yüksek kan yağı seviyeleri (trigliseridler ve keton cisimleri) dahi L-karnitin yoluyla düşürülmüştür.

Bibliyografya:

  1. Lutz, R., Fischer, R., “Carnitin zur Unterstützung der Gewichtsabnahme bei Adipositas” (Obezitede kilo kaybının desteklenmesinde karnitin); ZÄN Ärztezeitschrift für Naturheilverfahren (Magazine for Natural Healing Processes), 39 (1), s. 12-15, 1998
  2. Arndt, K., Albers, T.; “Handbuch Protein und Aminosäuren” (Manuel Protein ve Amino Asitler); 2. Aufl. (Baskı) (2004), S. 263 ff.
  3. Costa M, Canale D, Filicori M ve diğerleri. İdyopatik astenozospermiyada L-karnitin: Multisentrik bir çalışma. Karnitin ve Erkek Doğurganlığı üzerine çalışan İtalyan Araştırma Grubu. Andrologia 1994;26:155-159.
  4. Lenzi, Lombardo, Sgro ve diğerleri: Erkek kısırlığında seçili vakalar üzerinde karnitin terapisinin kullanımı: Bir çift kör çapraz çalışma. Fertil Steril 2003. 79:292-300
  5. Balercia, Regoli, Armeni, Koverech, Mantero, Boscaro: İdyopatik astenozospermiya sorunu yaşayan erkeklerde L-karnitin, L-asetilkarnitin veya L-karnitin ve L-asetilkarnitin kombinasyonunun kullanımı üzerine Plasebo kontrollü çift kör randomize çalışma. Fertility and Sterility 2005. Cilt 84, sayı 3:662-71
  6. Maebashi M ve diğerleri; “Tip IV hiperlipoproteinemi hastalarında karnitinin lipid azaltıcı etkisi”; Lancet (1978) 2: 805-807
  7. Pola, P. Ve diğerleri; “Dislipidemili hastaların tedavisinde karnitin”; Curr Ther Res (1980) 27: 763-764
  8. Hopkins, J.; “Karnitinin serum HDL-kolesterol üzerindeki etkisi: İki vakayı kapsayan rapor”; Medical Journal (1982) Cilt. 150, sayı 2, s. 51-54)
  9. Giancaterini, ve diğerleri, “Asetil L-Karnitin infüzyonu tip 2 diyabet hastalarında glükoz kullanımını artırmıştır”, Metabolism, 49(6), s. 704-708, 2000
Share and help your friends!Share on Facebook
Facebook
Tweet about this on Twitter
Twitter
Email this to someone
email
Share on Tumblr
Tumblr